Бұл қалай жасалған

Дайын шихта шойын балқытқыштың (пештің) мойнына түседі. Шойын балқытқыш – жылу алмасуы қарсы ағын принципі бойынша жүзеге асатын, үздіксіз әрекет ететін, тік шахталық балқыту агрегаты. Шойын балқытқыштың жоғарғы бөлігіне жүктелетін шикізат төменге түсіріліп, балқытпаға айналады, ал шойын балқытқыштың төменгі жағында түзілген жану өнімдері (шойын балқытқыш газдары) жоғарыға көтеріліп, балқытылатын материалға жылу береді. Шикізаттың балқу температурасы шамамен 1500°С құрайды. Бұл температураға көміртек негізіндегі қатты отынның жануы есебінен қол жеткізіледі. Отын шығынын азайту үшін пешке шойын балқытқыштан шығатын түтін газдарының жануы арқылы жылу алмастырғышта алдын ала қыздырылған ауа беріледі. Бұл ретте, түтін газдарының өздері қатты бөлшектерден алдын ала тазартылады және ластаушы заттардың үлесін барынша азайту үшін арнайы қондырғыда қосымша жағылады.

Температураның әсерінен пештегі шихта балқытпаға айналады, ол өз кезегінде науалар жүйесі арқылы центрифугаға жеткізіледі.

Шойын балқытқышта алынған минералдық балқытпа центрифуганың айналатын біліктері арқылы пайда болатын центрифугалық күштің әсерімен центрифугалық-білікті әдіспен талшыққа өңделеді. Желіде қос центрифуга қолданылады. Салқындатылатын науалар жүйесі балқытпаны центрифугаға жеткізеді, онда ол каскад түрінде орналасқан, жылдам айналатын біліктер жүйесінің алғашқы білігіне беріліп, балқытпа солар арқылы біркелкі үлестіріледі.

Тас материалды балқытудан шыққан түтін газдары тазарту үшін газдарды қосымша жағу қондырғысынан, сондай-ақ ірі және ұсақ бөлшектерден тазарту сүзгілерінен тұратын ретті жүйеге тартылады.

Шамамен 800 ℃ температурада қосымша жағу кезінде ластаушы заттар термиялық тотығудан өтіп, айтарлықтай бөлігі жағылады. Қосымша жағу процесінің алдында жеңқұбырлы сүзгіде қатты бөлшектерден қосымша тазарту жүзеге асырылады.

Сондай-ақ, газдарды тазартудан пайда алуға мүмкіндік беретін жүйе, яғни рекуперация туралы айту қажет. Шойын балқытқыштың жұмысынан шыққан газдарды қосымша жағу процесінде ыстық ағын түзіледі, бірақ бірнеше жылу алмастырғыш арқылы өткенде, оның бір бөлігі алынып, шойын балқытқышта шикізатты балқытуға арналған жылу ретінде өндірістік циклге қайтарылады. Мұндай тәсіл тек қажетті қыздыру процесін жылдам жүргізуге және қажетті температураны ұстап тұруға ғана емес, сонымен қатар зауытқа табиғи ресурстарды үнемдеуге мүмкіндік береді.

Шойын балқытқыштардағы фильтрация өндірістік желінің құрамына кіреді және рекуперацияның көмегімен қыздыру процесінің тұрақты жүруін қамтамасыз етеді, кәсіпорынның шығарындыларындағы ластаушы заттардың мөлшерін едәуір азайтуға мүмкіндік беріп, кәсіпорынның сыртқы көрінісіне әсер етеді. Алайда, суық мезгілде құбырлардан түтіннің шығуын жиі байқауға болатынын атап өту керек, бұл атмосфераға шығатын газ қоспасының жоғары температурасы мен құрамындағы ылғалмен байланысты. Дәл осы соңғысы температура күрт төмендегенде осындай көзге көрінетін «шығарындының» пайда болуына әкеп соғады, бірақ бұл бұлттағы ластаушы заттардың мөлшері штаттық жұмыс кезіндегі қалыпты көрсеткіштерден аспайды.

Центрифуга жақтан келетін күшті ауа ағыны талшықтарды тартып шығарып, талшық тұндыру камерасына жеткізеді. Бұл жерде олар астыңғы бөліктегі сиретілген қысымның әсерінен тесікті транспортерге жиналады. Осы процеспен бір мезгілде талшыққа синтетикалық байланыстырушы зат сіңіру орындалады.

Сонымен қатар талшық тұндыру камерасы жұмыс істеуі үшін қалыптасқан талшықтың транспортерге тартылуы маңызды. Бұл газдарды талшықты қалыптастыру процесінен тазартатын КВО сүзгісінің желдеткіштерінің көмегімен пайда болатын сиретілген қысымның есебінен жүзеге асырылады.

КВО сүзгісі – қосымша су бүрку жүйесі бар, сүзгі элементтері лабиринт түрінде орналасқан кассеталы сүзгі. Мұндай құрылым тазарту тиімділігін арттырады және сүзгіге түсетін газ-ауа қоспасының температурасын төмендетеді. Сонымен қатар, бұл сүзгі тек тазарту қызметін атқарып қана қоймай, минералды мақтаның бастапқы төсенішін қалыптастыруға да көмектеседі және өндірістік жабдықтың ажырамас бөлігі болып табылады.

Талшық тұндыру камерасының көлбеу тесікті конвейерінде талшықтардың біркелкі қабаты – бастапқы төсеніш қалыптасады. Оны әрі қарай тасымалдау үшін жұп тік тербелмелі конвейерлер жүйесімен (тербеліс жүйесі – маятник) қоса, бірқатар конвейерлер қолданылады. Маятник тас мақта қабатын салмақ өлшеу жүйесі орнатылған жүктеу конвейеріне төгеді. Осы конвейерде тас мақтаның соңғы қабаты қалыптасады.

Минералмақта қабаты әрі қарай гофрлау құрылғысына жеткізіледі. Бұл жерде ол болашақ өнімнің қажетті тығыздығы мен қалыңдығына ие болады.

Полимерлеу камерасы тас мақта қабатын жылумен өңдеуге арналған. Қабат белгілі бір жылдамдықпен төменгі және жоғарғы конвейерлердің арасында қысылған күйде қозғалады. Айналып тұрған ыстық газдардың әсерінен байланыстырушы заттың қатаю процесі жүреді.

Полимерлеу камерасынан артық түтін газдарын шығару үшін тарту жүйесі, сондай-ақ зиянды заттарды тазалау және қосымша жағу қондырғысы қарастырылған.

Тазалау бірнеше кезеңде жүзеге асырылады. Алдымен су бүрку жүйесі бар сүзгі элементтерінің қатарынан тұратын кассеталы сүзгі қолданылады. Бұдан кейін бастапқыда тазартылған ауа термиялық тотығу – қосымша жағу жүйесіне жіберіледі (бұл жүйе шойын балқытқыштағы қондырғыға ұқсас). Тарту процесі полимерлеу камерасының үш секциясынан жүзеге асырылады және қондырғыда сиретілген қысым қалыптастыруға мүмкіндік береді. Бұл өз кезегінде газдардың цех ішіне өту ықтималдығын барынша азайтады. Желі қалыпты жұмыс істеуі үшін өнеркәсіптік желдеткіштер полимерлеу камерасының аймақтарынан ылғалды шығару мақсатында газ-ауа қоспасының бір бөлігін үнемі сорып, оны тазалау жүйесі арқылы шығарып тұруы қажет. Газ-ауа қоспасының бір бөлігін шығарып алмағанда, цехте жұмыс істеу өте қолайсыз болады, тіпті жұмыс аймағында түтіннің шамадан тыс жиналуынан жұмыс істеу мүлде мүмкін болмай қалуы ықтимал.

Полимерлеу сатысында минералды талшықтан соңғы ұшатын компоненттер мен шаң бөлшектері шығады. Шығарда дайын минералмақта қабаты пайда болады, оны кейін тек кесіп алу қажет болады.

Полимерлеуден кейін қабат кесу желісіне жіберіліп, тақталар түрінде кесіледі. Сонымен қатар қабаттың жиектері де кесіледі. Кесілген жиектер ұсақталып, құбырлар арқылы талшық тұндыру камерасына оралады және бастапқы минералмақта қабатына қайта жіберіледі.

Тақталар қаттау құрылғыларының көмегімен бумаларға жиналып, буып-түю учаскесіне жіберіледі. Бұл жерде олар терможиырылатын үлдірмен оралып, дайын өнімді үлдірмен тығыз жабу мақсатында қосымша жылумен өңдеуден өтеді. Қаптамалардың ұштарын күйдіру арнайы оттықтар арқылы жүзеге асырылады.

Қаптамалар қалыптасқаннан кейін бастапқы қаптамаға этикеткалар жапсырылады. Өнімдер екінші реттік буып-түю учаскесіне жіберіледі, мұнда бірнеше қаптамадан тұғырларға қойылған дайын өнім қалыптастырылады. Одан кейін стретч-худ деп аталатын машина орналасқан, онда тұғырды ашық ауада сақтау мүмкіндігін қамтамасыз ету үшін қосымша пакет кигізіледі. Одан кейін тұғырларға қойылған өнімдер тиегіштер арқылы қоймаға тасымалданады.